Storia del Nuovo Cognome – Elena Ferrante(2012)

Alternatieve titels: De Nieuwe Achternaam, L’Amica Geniale Volume 2

Italiaans
Sociaal

480 pagina’s
Eerste druk: Edizione E/O, Rome (Italië)

In De nieuwe achternaam spelen zich enkele ingrijpende gebeurtenissen af in het leven van Lila en Elena, de twee vriendinnen uit een armoedige wijk in Napels. Lila is op haar zestiende getrouwd maar krijgt met haar nieuwe achternaam algauw het gevoel dat ze zichzelf kwijtraakt. Haar turbulente huwelijk komt zwaar onder druk te staan. Elena voltooit als voorbeeldige leerling het gymnasium, maar worstelt met haar eenvoudige afkomst. Ze voelt zich in de wijk niet meer thuis, daarbuiten evenmin. Ze vraagt zich af of haar universitaire ambities niet te hoog gegrepen zijn. De vriendinnen verliezen elkaar uit het oog, vinden elkaar terug, blijven zich aan elkaar spiegelen. En dan is er nog Nino Sarratore, de student die tussen hen in staat.

Elena Ferrante – De geniale vriendin en de nieuwe achternaam

De Italiaanse Elena Ferrante is hard op weg om een literaire wereldster te worden, mede door haar mysterieuze achtergrond. Vanaf haar eerste boek kiest ze de anonimiteit en wil ze het werk voor zich laten spreken. Dat zorgt voor veel aandacht en gelukkig is haar werk ook die aandacht waard.
De twee boeken die ik van haar gelezen heb, behoren tot een vierluik over de vriendschap tussen twee Napolitaanse meisjes. De geniale vriendin, dat twee jaar terug verschenen is, speelt grotendeels in hun jeugd en De nieuwe achternaam, net uit, in de puberteit. Lila en Elena wonen in een achterstandswijk in Napels in de jaren vijftig. De meisjes zijn allebei buitengewoon slim, maar daar waar Elena kan doorleren door de hulp van haar lerares, moet Lila al jong gaan werken. Toch proberen beide meisjes zich aan hun milieu te ontworstelen door gebruik te maken van hun intelligentie.
Ferrante zet de sfeer in de wijk goed neer, met zijn kleine krabbelaars vol dromen of de maffiosi die denken dat ze alles kunnen maken. De conflicten tussen families en vriendengroepen bepalen het leven van volwassenen en kinderen. De intriges hangen in de lucht.
Het knappe en de aantrekkingskracht van het proza van de auteur zet hem erin dat ze beschrijvingen en gedachtes soms een kracht en geladenheid weet mee te geven, waardoor de scene boven zxichzelf uitstijgt. Iets dat ook gebeurt in het werk van Karl Ove Knausgard.
Iedereen die zich wil onderdompelen in de wereld van Ferrante kan beginnen met De geniale vriendin.De nieuwe achternaam volgt dan haast vanzelf.

Uitgeverij Wereldbibliotheek
De Geniale vriendin – 160 pagina’s
€22,50
De nieuwe achternaam – 480 pagina’s
€ 24,99

Beoordeling 9

Twee vriendinnen in Napels

De geniale vriendin – Elena Ferrante – Vertaald door Marieke van Laake – Wereldbibliotheek- 335 blz.

Een Napolitaanse volkswijk, jaren vijftig en zestig. Een omgeving waar iedereen elkaar kent, waar licht ontvlambare karakters geregeld leiden tot ruzie en soms een echte familievete, waar de jongens flaneren op een Vespa of in een kleine Fiat, waar de meisjes zich langzaam onttrekken aan de overheersende machocultuur. In die sfeervolle setting plaatst Elena Ferrante haar verhaal over twee vriendinnen, de daadkrachtige, uitbundige Lila en de stillere, volgzame Elena.

De meisjes groeien ieder op in een arm gezin. Elena is de ik-figuur, het verhaal wordt verteld vanuit haar perspectief. Haar gevoelsleven wordt beheerst door een sterk besef van minderwaardigheid, zij voelt zich maar klein naast haar hartsvriendin. Dat gevoel wordt sterker als Lila zich in haar puberteit ontwikkelt tot een schoonheid, terwijl Elena nog lang een puisterig gezicht houdt. Op intellectueel vlak zijn ze beter aan elkaar gewaagd, ze zijn beiden vaak de beste van hun klas. Wanneer Lila niet verder mag leren en Elena wel, neemt de laatste een voorsprong. Maar niet zonder slag of stoot, want de intelligente Lila werpt zich met hart en ziel op zelfstudie door boeken uit de plaatselijke bibliotheek te lenen en die ’s avonds door te werken. Overdag werkt zij in de schoenmakerij van haar vader.

De wens van beide vrouwen om zich te ontworstelen aan hun milieu is de rode draad in het verhaal. Elena probeert dat door haar studie, Lila door haar huwelijk. Maar of zij daar in slagen, en of zij dat elkaar gunnen? Het boek begint met een telefoontje dat Elena ontvangt van Rino, de zoon van Lila. Deze bericht haar dat zijn moeder met de noorderzon is vertrokken zonder een bericht achter te laten. Ook heeft zij alle fysieke herinneringen aan zichzelf uitgewist. De reactie van Elena daarop is, gelet op de vraag hierboven, veelzeggend: ‘Lila wil weer eens overdrijven, dacht ik. [….] Ze wilde, zesenzestig jaar oud, niet alleen zelf verdwijnen, maar ook het hele leven dat ze achter zich had uitwissen. Ik was verschrikkelijk boos. Laten we maar eens zien wie dit keer zijn zin krijgt, zei ik bij mezelf. Ik zette de computer aan en begon onze geschiedenis op te schrijven, alles wat ik me ervan herinner, tot in de details’.

Wanneer een auteur zijn personages zo intens en overtuigend weet neer te zetten, wil je graag meer over hem of haar te weten komen. Bij Elena Ferrante is dat niet mogelijk omdat zij de publiciteit mijdt. Ze geeft sinds het begin van haar schrijversloopbaan, zo’n twintig jaar geleden, uitsluitend schriftelijke interviews, niemand kent haar gezicht of stem. Is het een man of een vrouw? Zelf schrijft ze (hij) daarover: ‘Ik geloof dat boeken, als ze geschreven zijn, hun auteurs niet meer nodig hebben. Als ze wat te zeggen hebben, zullen ze vroeg of laat lezers vinden. [….] Een auteur die publiciteit accepteert, heeft tenminste in theorie geaccepteerd dat zijn hele persoon, met al zijn ervaringen en gevoelens ter verkoop wordt aangeboden samen met zijn boek. En dat doe ik niet’.

Peter van der Ploeg

De nieuwe achternaam, Elena Ferrante

Vriendschappen onderhouden kan soms bijzonder lastig zijn, zeker als de omstandigheden voor twee vriendinnen uit elkaar lopen.

Je krijgt dan te maken met jaloezie, schuldgevoelens, elkaar nodig hebben en elkaar wegduwen en deze gevoelens maken allemaal deel uit van de ingewikkelde vriendschap tussen Lila en Elena.

De nieuwe achternaam gaat naadloos verder waar De geniale vriendin ophield en binnen een paar pagina’s weet je weer wie iedereen is.

De geniale Lila is nu getrouwd met Stefano, maar de ontsnapping die ze graag wilde krijgt ze niet. Lila hoopte door te trouwen haar leven te veranderen, weg te kunnen uit haar jeugd waarin al haar ambities en mogelijkheden in de kiem werden gesmoord.

Waar echter de verloofde Stefano nog alles deed om Lila te plezieren, is de echtgenoot Stefano niet langer van plan dit te doen. Lila is zijn echtgenote en zij heeft zich te houden aan de regels die voor echtgenotes gelden. Zij is niet langer Lila, maar mevrouw Carracci en met die nieuwe achternaam komen nieuwe verplichtingen.

Het huwelijk is vanaf het begin af aan verdoemd en Lila probeert alles om te ontspannen uit de kooi die haar gewelddadige huwelijk is, maar met weinig resultaat.

Elena worstelt ondertussen met haar eigen problemen. Ze studeert aan het gymnasium, maar voelt zich altijd een fraudeur. Ze is intelligent, maar niet met zo’n verbluffend soepele geest als Lila. Het spreken van Italiaans in plaats van het dialect gaat haar niet altijd gemakkelijk af en hoewel Elena leert om mee te doen met gesprekken over politiek en de situatie in de wereld, weet ze zelf wel dat ze niet genoeg algemene ontwikkeling heeft om dit echt goed te begrijpen.

Haar studie plaatst haar apart van de rest van de wijk en haar familie, haar ouders vragen haar bijvoorbeeld nooit naar wat ze doet. Niet omdat ze dat niet willen weten, maar omdat ze bang zijn dat ze het antwoord niet zullen begrijpen.

Gedetailleerd  wordt de complexe psychologie van de vriendschap tussen Lila en Elena beschreven en dit is bijzonder mooi gedaan.

Het is Lila die Elena helpt om haar eindexamen met goede cijfers te halen, maar tegelijkertijd is ze jaloers op haar en laat ze aan alle kanten merken dat zij nu een getrouwde vrouw is en daarom dingen weet die Elena niet weet.

Elena voelt zich minderwaardig aan Lila en voelt zich schuldig over de mogelijkheden die zij nu heeft en die Lila nooit meer zal hebben, maar tegelijkertijd neemt ze Lila ook veel kwalijk, bijvoorbeeld dat Lila de aandacht krijgt van Nino Sarratore, terwijl Elena al jarenlang verliefd op hem is.

Elena vertelt het verhaal jaren later en zij kan de gebeurtenissen waar zij niet zelf bij was invullen doordat zij van Lila een aantal schriften heeft gekregen waarin Lila heeft opgeschreven wat ze heeft meegemaakt. Dit zorgt ervoor dat Elena gebeurtenissen van toen kan duiden, er kanttekeningen bij kan plaatsen en vooruit kan wijzen. Dit geeft een extra dimensie aan het verhaal, en het werkt erg goed.

De nieuwe achternaam was het wachten meer dan waard en ik ben erg blij dat de twee volgende delen van de Napolitaanse romans, Wie vlucht en wie blijft en Het verloren kind vanaf 2016 in Nederland zullen worden uitgegeven.

Originele Italiaanse titel: Storia del nuovo cognome

Uitgegeven in 2012

Nederlandse uitgave 2015 door uitgeverij Wereldbibliotheek

Nederlandse vertaling: Marieke van Laake

Bladzijdes: 473

Literatuur Elena Ferrante – een enigma

Mijn naam mag niemand weten

Continue reading →

Twee Napolitaanse hartsvriendinnen/roman/*****

Opgroeien doet pijn, vriendschap kan bezwijken onder rivaliteit. Elena, dochter van een conciërge, en Lila, schoenlappersdochter, proberen te ontsnappen aan hun armoedige, benauwende achtergrond in een volksbuurt van Napels. De ijverige, gevoelige Elena wordt beursstudent, de mooie, intelligente maar grillige Lila trouwt overhaast met een kruidenier die zijn snelle rijkdom dankt aan twee maffiose broers. In De nieuwe achternaam beschrijft Elena Ferrante, die internationale aanhang wierf met haar zinderende vertelkunst, in bijna 500 hartverscheurende pagina’s hoe de meiden worstelen om hun autonomie te bewaren.

Wereldbibliotheek, € 24,99