Elena Ferrante  – De geniale vriendin: Uitgeverij Wereldbibliotheek

Wie herinnert zich de eerste vriendschap die je als kind zijnde sloot niet meer? Die ene, allesomvattende, belangrijke vriendschap. Elena Ferrante beschrijft in De geniale vriendin hoe de vriendschap van twee meisjes uit Napels zich ontwikkelt.

Lila en Elena zijn de hoofdpersonen in De geniale vriendin. Lila is superslim, brutaal en hartstikke stoer: ze gooit zonder vrees stenen naar de buurtjongens en daagt Elena dan ook uit tot enge taken, die ze zelf moeiteloos lijkt te vervullen. Elena is iets terughoudender maar wil zeker niet onderdoen voor Lila. Net als Lila wil zij leren, de beste van de klas worden. Maar terwijl dit Lila makkelijk afgaat, moet Elena hier hard voor werken. Ze kijkt op tegen Lila, maar ziet haar ook als haar grootste concurrente.

Er ontwikkelt zich een bijzondere vriendschap tussen de meisjes. Eentje van zowel verwantschap – niemand snapt Lila zo goed als Elena en andersom- als strijd, want aan de top van de klas is plek voor slechts een persoon. De strijd is extra beladen, want beide meisjes dromen van een leven buiten hun volkswijk in Napels. Terwijl Elena mag doorleren, moet Lila een plekje zien te vinden in het bedrijf van haar vader en broer.

Ferrante schrijft mooi, haast poëtisch over het harde leven in de naoorlogse volkswijk van Napels. De beschrijvingen zijn vol sfeer, synoniemen en verwijzingen. De beperkte sociale klasse en grenzen die de arbeidersklasse zichzelf oplegt gelden letterlijk tot het eind van de wijk. Ook Elena’s en Lila’s werelden zijn beperkt. Het beklemmende gevoel dat beide meisjes ervaren wordt uiterst nauwkeurig beschreven.

Continue reading →

Elena Ferrante – De nieuwe achternaam: uitgeverij Wereldbibliotheek

Elena Ferrante; een van de laatste literaire mysteries want: wie gaat er toch schuil achter deze naam? Tot op de dag van vandaag is het onduidelijk wie Elena Ferrante is, en dat houdt hij of zij ook graag zo. Ik kan enkel zeggen dat het een extra dimensie toevoegt aan de leeservaring. De nieuwe achternaam, het tweede deel in een vierdelige reeks getiteld De Napolitaanse romans, duikt opnieuw de levens in van hartsvriendinnen Elena en Lila.

Het verhaal gaat verder waar De geniale vriendin eindigde. Lila is net getrouwd, maar kwam er op haar huwelijksdag direct achter dat haar echtgenoot niet de man was die ze dacht te hebben gehuwd. Hij verraadt haar op grove wijze, en hier herstelt ze niet meer van. Ze voelt zich opgesloten in haar huwelijk, en ontnomen van haar eigen identiteit. Haar echtgenoot maakt haar op hardhandige wijze duidelijk dat zij zich moet schikken in haar nieuwe rol als echtgenote. Maar Lila is niet het type die zich makkelijk ergens bij neerlegt. Er ontwikkelt zich een machtsstrijd tussen Lila en haar man, die verstrekkende gevolgen heeft voor de hele wijk.

Ondertussen is Elena druk met haar studie. Ze probeert zich aan de wijk te onttrekken, er bovenuit te stijgen, maar voelt zich tegelijkertijd verward: de wijk zit in haar hart, kan ze haar familie en vrienden zomaar achter zich laten? Elena voelt dat er een kloof ontstaat. Zowel tussen haar en haar familie als tussen haar en Lila. Ze begrijpen elkaar niet meer, en hebben weinig raakvlakken meer. Bovendien is er Nino, de stille liefde van Elena. Deze intelligente, knappe student trekt gedurende de zomer steeds meer met Elena en Lila op, maar ook hij komt tussen de meiden in te staan. Alle verhoudingen komen op scherp te staan in een allesbepalende zomer aan zee, en het is nog maar de vraag of de schade die ieder oploopt, nog hersteld kan worden.

Opnieuw weet Elena Ferrante te boeien met een intense roman over opgroeien, je plek vinden in de wereld en vriendschap. Haar personages ontwikkelen zich, en evenredig daaraan ook haar schrijfstijl. Met name Lila is een gecompliceerd personage en Ferrante heeft deze complexiteit zeer goed weergegeven in haar boek. Situaties worden vanaf meerdere kanten belicht, waardoor uiteindelijk een goed totaalplaatje ontstaat zonder daarbij in te boeten aan tempo. Hoewel het gehele verhaal vanuit Elena’s perspectief wordt verteld krijg je als lezer van beide jonge vrouwen een goed beeld. Gedachtes, emoties en motieven van Lila worden, vaak achteraf, gedetailleerd beschreven door Elena. En uit die verslagen blijkt dat Lila het ontzettend zwaar heeft, en niet bang is uit te halen naar de mensen van wie ze houdt en die van haar houden.

De worsteling die Elena ondertussen ervaart wordt op ingenieuze wijze verteld. Ferrante zoomt in op gevoelens, en beschrijft ze tot in de kleinste details. Dit levert een ingenieus beeld op van haar geliefde personage, die net als Ferrante dezelfde voornaam draagt. Er wordt dan ook gespeculeerd dat de Napolitaanse romans grotendeels autobiografisch zijn -dit zou ook de gedetailleerdheid van de ontwikkeling van de personages verklaren- maar dit is niet met zekerheid te zeggen, daar Ferrante nog altijd een onbekende schrijfster is. Ongeacht of deze boeken nu wel of niet autobiografische elementen bevat, het is en blijft ontzettend goed geschreven. Ferrante schrijft volwassener, even intens en met ontzettend veel flair. De nieuwe achternaam is een groot plezier om te lezen, en ik kan dan ook niet wachten op de derde titel uit de Napolitaanse reeks. Deze verschijnt gelukkig volgend jaar al.

Ik had van tevoren alvast aangenomen dat ook De nieuwe achternaam mij goed zou bevallen, maar dat het opnieuw zo meeslepend, intens en boeiend zou zijn had ik niet kunnen inschatten. Ik werd opnieuw de bijzondere, kleurrijke wereld van twee jonge meiden uit een arbeiderswijk in Napels ingezogen, en deelgenoot gemaakt van hun dromen, hoop en verlangens. Het einde bevat een interessante cliffhanger waardoor de spanning voor het derde boek hooggespannen is. Is het al bijna 2016?

De nieuwe achternaam – Elena Ferrante €22,50

Ik ben verliefd op Napels, terwijl ik er slechts een keer, anderhalve week, geweest ben. Naast een paar dagtrips, waaronder een naar Pompeii en een naar de Amalfi kust, hebben we voornamelijk Napels verkend, een stad die ons door Noord-Italiaanse vrienden was afgeraden omdat het er gevaarlijk zou zijn, de mensen niet te vertrouwen en mijn camera’s binnen de kortste keren gestolen zouden worden. Wij lieten ons echter niet afschrikken en hebben er een van onze mooiste vakanties beleefd. Het is een levendige stad waarin verval en grandeur elkaar op slechts een paar straten afstand afwisselen. Een stad vol van geur en kleur met schitterende uitzichten over de baai van Napels en de mensen die we er ontmoetten waren voornamelijk vriendelijk en behulpzaam. De verliefdheid is er een op afstand; die van een bezoeker. Wanneer je ergens woont dan krijg je ook meer zicht op alle negatieve zaken, dat heb ik wel gemerkt toen ik in Ierland ging wonen. Het gouden randje is er dan snel af. Maar goed, literair wonen kan natuurlijk wel. Via literaire personages kun je een stad meer van binnenuit leren kennen. Jammergenoeg beheers ik het Italiaans niet en kon ik Elena Ferrante’s boek alleen in vertaling lezen, maar in vertaling is het al erg mooi.

“De geniale vriendin” is een ontwikkelingsroman over twee meiden, Lila en Elena, die opgroeien in een volksbuurt van Napels in de jaren 50 en 60 van de 20e eeuw. Het geeft mede een goed beeld van hoe de Italiaanse samenleving langzamerhand verandert in de naoorlogse jaren. Het begint allemaal met een telefoontje van de zoon van Lila die zegt dat zijn moeder verdwenen is. Elena is kwaad en kan het niet accepteren dat Lila zonder een spoor achter te laten is vertrokken en besluit als een soort van wraak, hun hele verhaal op te schrijven beginnend bij hun vroegste kinderjaren. Het verhaal sprankelt en de zinnen vloeien mooi (hetgeen ook een compliment is aan de vertaalster). Naast dat Ferrante je het leven in een Napolitaanse volksbuurt van dichtbij laat meemaken, laat ze ook zien hoe zogenaamde eigen keuzes ook erg worden bepaald door de mensen om je heen en hoe moeilijk het is om je van je verleden los te maken. Je zult er op de een of andere manier altijd door worden beïnvloed.
Het boek eindigt met een cliffhanger en ik kijk nu al uit naar het vervolg waar ik van mezelf nog niet aan mag beginnen. (Ik heb me ook dit jaar voorgenomen om veel afwisseling in mijn leesvoer aan te brengen)

Dit boek is het eerste boek van vier boeken die ook wel de Napolitaanse serie worden genoemd. Hiervoor heeft Elena Ferrante, pseudoniem van een onbekend auteur, al een aantal boeken geschreven. Zij (men neemt aan dat het inderdaad om een vrouw gaat) wordt gezien als een van de belangrijkste Italiaanse auteurs van deze tijd. Ze heeft vanaf het eerste boek in 1992 de media ontweken en vindt dat haar boeken voor zichzelf kunnen spreken en de auteur niet meer nodig hebben. Het is juist deze mediaschuwheid en het mysterie rondom de identiteit die haar als auteur onder de aandacht brengt. Je vraagt je af of de Napolitaanse boeken autobiografisch zijn omdat de hoofdpersoon ook Elena heet maar dan bedenk je dat Elena Ferrante een pseudoniem is. Waarschijnlijk probeert ze lezers en critici op het verkeerde been te zetten maar het maakt niet uit. Autobiografisch of niet; ik heb van het eerste boek genoten. Ik heb het 5 sterren op Goodreads gegeven.

De baai van Napels met de Vesuvius op de achtergrond.